Tá feachtas ar bun le roinnt seachtainí anuas ag Síónaigh Iosrael, i gcomhpháirt le polaiteoirí áirithe i Stáit Aontaithe Mheiriceá, brú a chur ar rialtas Bhaile Átha Cliath a ladar a chur isteach i gcinneadh faoi athainmniú Pháirc Herzog i mBaile Átha Cliath. 

Ba cheannaire míleata Síónach agus coirpeach cogaidh Chaim Herzog, an séú hUachtarán ar Iosrael idir 1983 agus 1993. Dár ndóigh, tá a seacht ndícheall déanta ag Síónaigh an lae inniu an dubh a chur ina bhán agus a rá gurb ionann an Síónachas agus an “frith-Sheimíteachas”.

Ar an drochuair, d’éirigh leis an gcur chuige seo ó chuir an Taoiseach Micheál Martin brú ar Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath (CCBÁC) dul siar ar an gcinneadh faoin bpáirc a athainmniú. 

Thiar i mí Aibreáin i mbliana chuaigh baill de Chumainn 1916 agus Éirígí i mbun gníomh díreach nuair a chlúdaigh siad comhartha na páirce le ceann a léirigh “Páirc Hind Rajab”, in ómós don chailín cúig bliana d’aois a mharaigh fórsaí Iosrael ar an 29 Eanáir 2024. Cuireadh achainí in airde ar líne chun tacú leis an bhfeachtas a ghnóthaigh nach mór 7,000 síniúchán.

Ina dhiaidh sin, i mí Iúil, ghlac Coiste Comórtha agus Ainmniúchán CCBÁC cinneadh an pháirc a athainmniú. Ach, faraor, tá sin caite i dtraipisí anois ar phointe “teicniúil”, mar dhea, de bharr nár cloíodh leis na “próisis chearta athainmnithe”. 

Ach, is léir go raibh tionchar ag Micheál Martin ar chúrsaí agus ní mór an eachtra seo a thuiscint sa chomhthéacs níos leithne ina bhfuil Bille na gCríoch faoi Fhorghabháil caite i leataobh chomh maith, is cosúil. Is stát vasáilleach é stát na sé chontae fichead a chloíonn le mianta an tiarna, Stáit Aontaithe Mheiriceá, agus ní haon chabhair é go bhfuil an geilleagar go hiomlán dírithe, a bheag nó a mhór, ar infheistíocht na hollchomhlachtaí ilnáisiúnta Meiriceánacha.

Chun údar a thabhairt don aisiompú ar an gcinneadh faoi Pháirc Herzog tá ceap magaidh déanta den fhírinne agus den stair. Mhaígh an tAire Stáit sa Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála, Neale Richmond, gur “fear maith” a bhí in Herzog. Ach, cérbh é Chaim Herzog, an “fear maith” seo?

Rugadh Chaim Herzog ag 2 Norman Villas ar Bhóthar Cliftonville i mBéal Feirste. Ba mhac é leis an Rabbi Yitzhak HaLevi Herzog, Ard-Raibí na hÉireann idir 1919 agus 37. Bhog an chlann go Baile Átha Cliath agus Chaim Herzog an-óg.

In 1935 d’fhág Chaim Herzog Baile Átha Cliath chun bheith ina lonnaitheoir agus coilínitheach sa Phalaistín. Go luath i ndiaidh dó teacht i dtír ghlac sé ballraíocht sa ghrúpa sceimhlitheoireachta Síónach an Haganah. Ghlac an grúpa sin páirt i gcur faoi chois agus dúnmharú na ndaoine dúchasacha le linn Éirí Amach na nArabach in 1936-38.

In 1938 bhog Herzog go Sasana chun staidéar a dhéanamh ar an dlí. Nuair a bhain sé a chéim amach chuaigh sé isteach in arm na Breataine agus ansin isteach sa chór faisnéise in 1943 le linn an Dara Cogadh Domhanda.

Seoladh Herzog chun na Normainne i mí Iúil 1944, agus ghlac sé páirt in oibríochtaí sa Fhrainc, sa Bheilg, san Ísiltír agus sa Ghearmáin. Ina theannta sin bhí sé páirteach i saoradh roinnt campaí géibhinn Naitsíocha.

D’ainneoin a thaithí ag troid i gcoinne na Naitsíoch d’fhill Herzog ar an bPalaistín in 1948 agus ghlac sé páirt go fonnmhar sa Nakba, tréimhse glanta eitnigh inar mharaigh fórsaí Iosrael thart ar 15,000 Palaistíneach.

I rith na tréimhse céanna, rinne Iosrael agus grúpaí ar nós Haganah, inar ghlac Herzog páirt arís i ndiaidh dó filleadh, díláithriú ar 750,000 Palaistíneach agus rinne siad scrios ar suas le 500 sráidbhaile. Ghlac Herzog féin páirt i ndíláithriú agus scrios ar a laghad trí shráidbhaile.

Chreid ceannairí míleata Iosrael gur bua a bhí i dtaithí Herzog ar chúrsaí faisnéise. Cuireadh i bhfeighil é ar oibríochtaí spiaireachta i gcoinne Choiste Speisialta na Náisiúin Aontaithe ar an bPalaistín. Idir 1954 agus 57 bhí Herzog ina cheannasaí ar fhórsaí “cosanta” Iosrael i gceantar Iarúsailéim agus ina cheannaire ar Ghrúpa an Deiscirt idir 1957 agus 59.

D’fhill Herzog ar chúrsaí faisnéise ina dhiaidh sin sular cceapadh é mar an chéad hhobharnóir míleata ar an mBruach Thiar agus Oirthear Iarúsailéim in 1967.

Faoina cheannasaíocht scriosadh an ceantar ársa ar a nglaoitear an Cheathrú Mharacach agus deineadh glanadh eitneach ar 200,000 Palaistíneach. Lena ais sin, cuireadh feachtas feallmharaithe i gcoinne na bPalaistíneach ar bun ag seicphointí agus crosálacha teorann.

Ceapadh Herzog ina uachtarán ar Iosrael in 1983. Le linn a réime thug sé pardún do neart sceimhlitheoirí Síónacha agus ceapadh polasaí faoina cheannas Palaistínigh a scaoileadh marbh chomh maith.

I measc na sceimhlitheoirí ar thug Herzog pardún dóibh bhí triúr ball de na Giúdaigh faoi Thalamh, Menachem Livni, Uzi Sharbaf agus Shaul Nir, i measc roinnt eile, a dhúnmharaigh ceithre Phalaistínigh le linn a bhfeachtas.

Rinne siad buamáil ar charranna méaraí ar na ceantair Phalaistíneacha, agus, sa mhullach air sin, scaoil siad urchair ar mhic léinn Phalaistíneacha in Ollscoil Hebron in 1983 inar mharaigh siad triúr agus ghortaigh siad os cionn tríocha.

Mar sin, is léir ó thús deireadh go raibh baint lárnach ag Herzog i gcinedhíothú a dhéanamh ar mhuintir na Palaistíne, i dtacú le córas coilíneach agus cinedheighilte stát Iosrael tar éis a bhunaithe, agus i bpardún a thabhairt do choireanna sceimhlitheoireachta dreamanna antoisceacha. D’aithin ciaróg ciaróg eile i gcás na bpardún is léir.

Is raiméis críochnaithe neamhstairiúil  é a rá gur “frith-Sheimíteachas” seasamh i gcoinne ómós a thabhairt dá leithéid de dhuine. Éilíonn an ceart agus an chóir gur mithid ainm na páirce a athrú ó Pháirc Herzog. Ba chóir go mbeadh náire ar shlíbhíní na hÉireann a ghéill do brú na Síónach agus na bPoncánach.

Shamhlófá nach “ábhar conspóide” a bheadh i gceist nuair a bhaineann ceoltóirí leas as ardán ollmhór chun labhairt amach i gcoinne an chinedhíothaithe. Ach is é sin an chaoi a bhfuil an scéal faoi Kneecap ag tacú le muintir na Palaistíne ag an bhféile cheoil Coachella á insint ag na mórmheáin.

Ar an dara huair dóibh seinm ag an bhféile cheoil an deireadh seachtaine seo caite, chonacthas teachtaireachtaí ar son na Palaistíne ar an scáileán nuair a chríochnaigh seit an bhanna.

I dteannta na dteachtaireachtaí bhí “Tá Iosrael i mbun cinedhíothú i gcoinne mhuintir na Palaistíne”, “Tá caoinchead á thabhairt dó ag rialtas SAM a thugann airm agus maoiniú d’Iosrael ainneoin a gcoireanna cogaidh”, agus “Foc Iosrael. Saoirse don Phalaistín”.

Chaith Mo Chara scairf caifía, siombail dlúthpháirtíochta leis an bPalaistín, agus labhair sé faoin gcosúlacht idir an chos ar bolg a imríodh in Éirinn agus sa Phalaistín.

“Ní rófhada ó shin bhí géarleanúint á déanamh ag na Briotanaigh ar Éireannaigh, ach ní dhearnadh buamáil orainne ón aer gan aon áit le dul againn”, a dúirt sé.

Anuas air sin bhí rosc de “Free, Free Palestine” le cloisteáil.

Tá Sharon Osbourne, duine mór le rá sna meáin i Meiriceá, bainisteoir ceoil, agus bean chéile Ozzy Osbourne, tar éis a bheith ag clamhsáin faoin méid a tharla. Rinne sí líomhaintí gur úsáid Kneecap a n-ardán ag Coachella chun an “fhuathchaint” a chuir chun cinn, chun tacaíocht a léiriú “d’eagraíochtaí sceimhlitheoireachta” agus chun “ráitis pholaitiúla ionsaitheach a dhéanamh”.

Rinne sí lucht eagraíochta Coachella, Goldenvoice, a cháineadh as ucht cead a thabhairt don ghrúpa seinm den dara huair, i ndiaidh do Kneecap a bheith ag léiriú a ghráin do Mhargaret Thatcher an chéad bhabhta. D’áitigh Osbourne gur chóir do na húdaráis i SAM víosaí Kneecap a aisghairm.

Agus iad ag tabhairt freagra do ráitis Osbourne, dúirt Kneecap

“nach raibh ráitis ionsaitheacha ann. An rud atá ionsaitheach ná 20,000 páiste a dhúnmharú”, agus iad ag tagairt do shlad Iosrael ar pháistí Gaza go háirithe. 

Dúirt Roinn Stáit SAM nach ndéanfaidís trácht ar chásanna aonaracha, ach go ndéantar aisghairm ar víosa sa chás go bhfuil “bagairt ann do shlándáil an phobail” nó nuair a bhíonn daoine i mbun iompar “nach bhfuil ag teacht le coinníollacha víosa”. 

Tá an t-iarratas seo ó Osbourne déanta tráth a bhfuil ICE (údarás forfheidhmithe inimirce agus custaim SAM) tar éis roinnt daoine a ghabhadh as tacú le cás na Palaistíne. Tógadh Mahmoud Khalil, gníomhaire mic léinn ag Ollscoil Colombia i Nua-Eabhrac, óna árasán ar an 8 Márta.

Bhí ICE ag feidhmiú ar an mbonn go bhféadfaí víosa mic léinn Khalil a aisghairm, ach nuair a fuarthas amach gur saoránach de chuid SAM a bhí ann, dúradh go ndéanfaí aisghairm ar an stádas sin. Seoladh é go hionad coinneála in Louisiana ina dhiaidh sin.

Tagann ag méid seo sna sála ar bhagairtí a rinne Trump pionóis a ghearradh ar mhic léinn a léirigh tacaíocht don Phalaistín.

I ndiaidh dóibh seinm ag Coachella tháinig sé chun solais go bhfuair Kneecap “na céadta bagairtí foréigneacha ó Shíónaigh”. In agallamh a rinne bainisteoir an ghrúpa, Daniel Lambert, ar RTÉ Raidió 1 luaigh sé go raibh na bagairtí “róghéar” chun a rá ar an aer.

Ainneoin an mhéid sin, tá an chuma air go leanfaidh Kneecap ar an turas acu thart ar Thuaisceart Mheiriceá, agus ceolchoirmeacha acu in SAM agus Ceanada sna mionnaí amach romhainn.

Seo a leanas machnamh a rinne bean Iúdach atá ag cur fúithi in Éirinn ar an méid atá ag titim amach sa Phalaistín i ndiaidh di freastal ar an gcomóradh ar Mháirtín Ó Cadhain a mbíonn á reáchtáil go bliantúil ag Misneach:

Bliain ó shin bhailigh muid anseo i gcuimhne fear a chaith a shaol ar fad chun Éire a shaoradh agus sóisialachas a bhaint amach. Agus muid anseo bhí brúidúileacht Iosrael díreach tosaithe in aghaidh na Palaistíne ach ní fhaca muid fós na mílte a maraíodh i rith na bliana

Táim anseo ní hamháin mar thacadóir Mhisneach ach mar Ghiúdach Frith-Shíónach freisin. Is rud an-tábhachtach é díchoilíniú domsa agus is rud lárnach don phróiseas sin ná do theanga dúchais a fhoghlaim.

Tá sé scríofa agam cheana faoi dhearcadh Síónaigh i gcoinne teanga na Giúdaise, an slí a bhí bac curtha uirthi san Iosrael, scriosadh na n-amharclainne Giúdaise san Iosrael agus fiú an méid a dúirt Theodore Herzl faoi nuair a scríobh sé gur teanga an gheiteo í.

Measaim go n-aithníonn sibhse, Gaeilgeoirí, an dearcadh seo. Tá a leithéid againn in Éirinn, seoiníní, nó West-Brits mar a dhearfá, is iad na Síónaigh na seoiníní don phobal Giúdach.

Bíodh an Eabhrais mar theanga naofa amháin – agus tá sé fós do na Chasidim, a labhraíonn Giúdais agus ní ghlacann siad le polasaithe Iosrael i gcoinne teanga ár sinsear.

Rinneadh an Eabhrais mar theanga saolta go bunúsach chun coilíniú a dhéanamh ar na teangacha éagsúla uilig ag na Giúdaigh uilig mar shampla, Ladino, Judeo-French, Judeo-Italian srl. Sa Ghaeilge tá sé suimiúil, is é an focal do Yiddish ná Giúdais, teanga na Giúdaigh, ach Hebrew sin Eabhrais focal le fréamhacha sa Laidin.

Is í an Ghaeilge teanga na nGaeil, sin mar a bhfuil sé do Ghiúdais, teanga na nGiúdach in Oirthear na hEorpa amháin.

Faoi láthair, tá Iosrael ag déanamh ionradh ar an Liobáin, agus tá siad ag leanúint ar aghaidh ag scaipeadh báis agus scriosadh in ainm an Giúdachais. Tá siad ag maslú an Giúdachais, agus tá siad ag cáineadh Giúdaigh atá ag labhairt amach in a gcoinne, nó níos measa.

Dúinne, atá ag iarraidh stop a chur ar a gcuid faisisteachais, diúltaíonn muid go huile is go hiomlán leis an gcoilíneachas atá ag tarlú sa Phalaistín.

Caithfidh muid inspioráid a ghlacadh ó fhrithbheartaíocht na Palaistíne a d’íobair gach rud i gcoinne cinedhíothú a muintir, ach freisin inspioráid a ghlacadh ón bhfear a chuaigh ar a rothar ón nGaillimh go Teach Laighin ar son na muintire agus na teanga chun Gaeltacht Ráth Chairn a bhunú.

An fear a chaith blianta i bpríosúin ag múineadh na teanga, ag díchoilíniú. Sin fianaise don obair a rinne sé. Tá ár streachailt go léir nasctha. Tá an streachailt idirnáisiúnta. Sé an chúis nach bhfuil Éire Aontaithe againn ná Rialtas na Breataine. Is iadsan an chúis gur cruthaíodh an Iosrael sa chéad áit.

Tá sin i gcomónta againn, tá fuath acu do mhuintir na hÉireann agus an phobal Giúdach, agus throid muid le chéile in a gcoinne san am atá thart ar Shráid an Cábla agus sa lá atá inniu ann ar na sráideanna ag iarraidh deireadh le Forghabháil na Palaistíne agus forghabháil na Sé Chontae.

Dlúthpháirtíocht idirnáisiúnta go deo!